Tác giả: Giảng viên – Chuyên gia Y học cổ truyền Nguyễn Bá Huỳnh (Huỳnh Nguyễn)
Trong kho tàng Y học cổ truyền Việt Nam, khái niệm Thuốc Nam và Thuốc Bắc đã trở nên rất quen thuộc. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ sự khác nhau giữa hai dòng thuốc này, cũng như ưu – nhược điểm và cách lựa chọn sao cho đúng với thể bệnh.
Hiểu đúng để dùng đúng là nguyên tắc quan trọng nhất trong YHCT. Trong bài viết này, Giảng viên – Chuyên gia Y học cổ truyền Nguyễn Bá Huỳnh sẽ giúp bạn phân biệt và chọn lựa phương pháp điều trị phù hợp.
1. Thuốc Nam là gì?
Thuốc Nam là nền y học bản địa của Việt Nam, sử dụng các cây thuốc mọc tự nhiên trong nước như:
-
Lá lốt
-
Nghệ
-
Gừng
-
Tía tô
-
Diệp hạ châu
-
Cây xạ đen…
Đặc điểm nổi bật:
-
Dễ kiếm, dễ trồng
-
Chi phí thấp
-
Tính ấm, nhẹ, phù hợp khí hậu người Việt
-
Thường dùng dạng tươi hoặc phơi khô
Thuốc Nam chú trọng điều chỉnh cơ thể theo tự nhiên, giúp cải thiện bệnh từ từ nhưng an toàn.
2. Thuốc Bắc là gì?
Thuốc Bắc (Đông dược) là hệ thống thuốc có nguồn gốc từ nền y học Trung Hoa, được chia thành các vị thuốc quy chuẩn, có nguồn gốc thực vật, động vật và khoáng vật như:
-
Nhân sâm
-
Bạch truật
-
Đương quy
-
Linh chi
-
Hoàng kỳ
-
Phục linh…
Thuốc Bắc thường dùng dạng:
-
Thang sắc
-
Hoàn – tán – cao – đơn
-
Ví thuốc bào chế theo quy chuẩn
Đặc điểm:
-
Tác dụng mạnh, công dụng đa dạng
-
Phù hợp nhiều thể bệnh phức tạp
-
Hiệu quả điều trị cao khi kê toa đúng phép – đúng chứng
3. Sự khác nhau giữa Thuốc Nam và Thuốc Bắc
Nguồn gốc
-
Thuốc Nam: Cây thuốc bản địa Việt Nam
-
Thuốc Bắc: Vị thuốc trong y học Trung Hoa, nhập hoặc trồng tại Việt Nam theo chuẩn dược liệu
Tính vị – công năng
-
Thuốc Nam: Lành tính, tác dụng nhẹ, phù hợp các bệnh thông thường
-
Thuốc Bắc: Phối hợp nhiều vị, tác dụng mạnh, điều trị cả bệnh cấp và mạn
Phương pháp sử dụng
-
Thuốc Nam: Uống dạng sắc đơn giản, đắp, xông, ngâm
-
Thuốc Bắc: Sắc thang, kết hợp nhiều vị trong bài thuốc
Mục đích điều trị
-
Thuốc Nam:
-
Thanh nhiệt
-
Giải độc
-
Kháng viêm
-
Hỗ trợ trị bệnh nhẹ
-
-
Thuốc Bắc:
-
Bổ khí – bổ huyết – bổ âm – bổ dương
-
Điều trị bệnh lý mạn tính
-
Cân bằng tạng phủ chuyên sâu
-
4. Ưu – nhược điểm của Thuốc Nam
Ưu điểm
-
An toàn, ít tác dụng phụ
-
Phù hợp cơ địa người Việt
-
Chi phí thấp
-
Dễ sử dụng tại nhà
Nhược điểm
-
Hiệu quả chậm
-
Điều trị bệnh nặng không đủ mạnh
-
Dược tính thay đổi theo cách thu hái – chế biến
5. Ưu – nhược điểm của Thuốc Bắc
Ưu điểm
-
Công năng mạnh, điều trị đa dạng
-
Bài thuốc có tính hệ thống, chuẩn tắc
-
Dễ tùy biến theo từng thể bệnh
-
Hiệu quả tốt cho bệnh mạn tính và phức tạp
Nhược điểm
-
Cần thầy thuốc có chuyên môn cao để kê toa
-
Nếu dùng sai dễ gây nóng, đầy bụng, mất ngủ
-
Một số dược liệu chất lượng kém dễ bị làm giả
6. Nên dùng Thuốc Nam hay Thuốc Bắc?
Theo chuyên gia Nguyễn Bá Huỳnh, lựa chọn phụ thuộc vào thể bệnh – cơ địa – mục tiêu điều trị.
📌 Phù hợp dùng Thuốc Nam khi:
-
Bệnh nhẹ: cảm mạo, đau bụng do lạnh, mụn nhọt, viêm họng
-
Người muốn trị liệu tự nhiên, tác dụng chậm nhưng an toàn
-
Cần hỗ trợ điều trị dài hạn mà không dùng thuốc mạnh
📌 Phù hợp dùng Thuốc Bắc khi:
-
Bệnh lý mạn tính: đau xương khớp, mất ngủ, rối loạn tiêu hoá, khí huyết hư
-
Cần điều trị chuyên sâu theo tạng phủ
-
Người có cơ địa suy nhược, cần phục hồi thể trạng
7. Có nên kết hợp Thuốc Nam và Thuốc Bắc?
Câu trả lời là CÓ, nhưng phải có chuyên gia YHCT đánh giá thể bệnh.
Một số trường hợp phối hợp mang lại hiệu quả cao:
-
Dùng Thuốc Bắc bổ khí huyết, kết hợp Thuốc Nam thanh nhiệt – giải độc
-
Điều trị đau xương khớp bằng bài thuốc Bắc, kết hợp xoa bóp – chườm thuốc Nam
Tuy nhiên, tuyệt đối không tự ý kết hợp, vì dễ:
-
Phản ứng dược tính
-
Giảm hiệu quả
-
Gây tác dụng phụ
8. Lời khuyên từ Giảng viên – Chuyên gia YHCT Nguyễn Bá Huỳnh
“Thuốc Nam và Thuốc Bắc đều quý như nhau. Quan trọng nhất là chọn đúng thuốc, đúng bệnh, đúng người. Người thầy thuốc phải hiểu cơ địa từng bệnh nhân, dựa trên tứ chẩn để đưa ra phác đồ phù hợp.”
Chuyên gia khuyến nghị:
-
Không tự ý sử dụng thuốc theo truyền miệng
-
Chỉ dùng dược liệu rõ nguồn gốc
-
Tuân thủ đúng hướng dẫn kê toa
-
Kết hợp chế độ dinh dưỡng – sinh hoạt hợp lý
9. Thông tin liên hệ tư vấn
Giảng viên – Chuyên gia Y học cổ truyền Nguyễn Bá Huỳnh (Huỳnh Nguyễn)
📞 Hotline: 0769 136 866 – 0983 133 366
📧 Email: bahuynh2013@gmail.com
Thầy đang đào tạo và cố vấn chuyên môn tại:
-
Cao đẳng Công nghệ Y Dược Việt Nam
-
Cao đẳng Y Dược Tuệ Tĩnh
-
Cao đẳng Kinh tế – Công nghệ Hà Nội