Đại danh y Tuệ Tĩnh từng có câu nói nổi tiếng: “Nam dược trị Nam nhân” (Thuốc Nam chữa bệnh cho người Nam). Khí hậu và thổ nhưỡng Việt Nam đã ban tặng cho chúng ta một kho tàng thảo dược vô cùng phong phú.
Trong bối cảnh môi trường nhiều khói bụi và các dịch bệnh theo mùa luôn rình rập, việc quay về với thiên nhiên để củng cố “hàng rào bảo vệ” của cơ thể là xu hướng tất yếu. Dưới góc nhìn của Giảng viên Y học cổ truyền Nguyễn Bá Huỳnh, dưới đây là 10 loại thảo dược Việt Nam “ngon – bổ – rẻ” nhưng là khắc tinh của vi khuẩn, virus mà gia đình nào cũng nên có.
1. Tỏi (Đại toán) – “Kháng sinh” tự nhiên
Trong Đông y, tỏi có vị cay, tính ấm, tác dụng hành khí, tiêu tích và giải độc. Hoạt chất Allicin trong tỏi được ví như một loại kháng sinh tự nhiên cực mạnh, giúp ức chế nhiều loại vi khuẩn và virus gây bệnh đường hô hấp.
-
Cách dùng: Mỗi ngày ăn 1-2 tép tỏi sống hoặc ngâm tỏi với mật ong/giấm để dùng dần.
2. Gừng (Sinh khương)
Không chỉ là gia vị, gừng là vị thuốc quý giúp “ôn trung tán hàn”. Gừng giúp giữ ấm cơ thể, kích thích tiêu hóa và giảm cảm giác buồn nôn.
-
Cách dùng: Khi chớm lạnh hoặc đi mưa về, một cốc trà gừng ấm thêm chút đường phèn sẽ giúp cơ thể ấm lại ngay lập tức, ngăn ngừa cảm cúm.
3. Tía tô (Tử tô)
Tía tô là “thần dược” giải cảm trong dân gian. Lá tía tô có tính ấm, vị cay, đi vào kinh phế và tỳ, giúp ra mồ hôi để đẩy tà khí ra ngoài.
-
Cách dùng: Nấu cháo trứng gà nóng, thái nhỏ lá tía tô và hành lá trộn vào ăn khi còn nóng để giải cảm (Cháo giải cảm).
4. Sả (Hương mao)
Tinh dầu trong sả, đặc biệt là citral, có khả năng kháng khuẩn và chống oxy hóa mạnh. Hương thơm của sả còn giúp thư giãn thần kinh, giảm căng thẳng.
-
Cách dùng: Đun nước sả, gừng và chanh để uống hoặc dùng lá sả nấu nước xông hơi giải độc toàn thân.
5. Xuyên tâm liên
Đây là vị thuốc nổi tiếng trong các đợt dịch vừa qua. Xuyên tâm liên có vị đắng, tính hàn, tác dụng thanh nhiệt giải độc, chuyên trị các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp, viêm họng.
-
Lưu ý: Vì tính hàn và tác dụng mạnh, nên tham khảo ý kiến thầy thuốc về liều lượng, không tự ý dùng dài ngày.
6. Húng chanh (Tần dày lá)
Nếu nhà có trẻ nhỏ, húng chanh là loại cây nhất định phải trồng. Lá húng chanh chứa codein tự nhiên và tinh dầu carvacrol giúp ức chế vi khuẩn gây bệnh hô hấp cực tốt.
-
Cách dùng: Hấp cách thủy lá húng chanh với đường phèn và quất (tắc) để trị ho, viêm họng.
7. Kim ngân hoa
Được ví như “vua” của các loại kháng sinh thực vật trong YHCT. Kim ngân hoa chuyên trị mụn nhọt, mẩn ngứa và các chứng viêm do nhiệt độc.
-
Cách dùng: Hãm trà uống hàng ngày giúp thanh lọc cơ thể, mát gan.
8. Nghệ (Khương hoàng)
Hoạt chất Curcumin trong nghệ là chất chống oxy hóa và kháng viêm tuyệt vời. Nghệ giúp phục hồi niêm mạc dạ dày và tăng cường hệ miễn dịch tổng thể.
-
Cách dùng: Uống tinh bột nghệ với mật ong và nước ấm vào buổi sáng.
9. Diếp cá (Ngư tinh thảo)
Diếp cá có tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm sát trùng. Đây là thảo dược rất tốt cho phổi và hệ bài tiết.
-
Cách dùng: Ăn sống hoặc xay lấy nước uống giúp hạ sốt nhanh và tăng sức bền thành mạch.
10. Kinh giới
Kinh giới có vị cay, tính ấm. Khác với tía tô (chuyên trị cảm lạnh), kinh giới có thể dùng cho cả cảm hàn và cảm nhiệt (nếu sao đen). Kinh giới giúp điều hòa nhiệt độ cơ thể và giảm đau đầu, ngạt mũi.
-
Cách dùng: Dùng ăn sống hoặc đun nước uống, phối hợp với tía tô để xông hơi.
Lời khuyên từ Giảng viên Nguyễn Bá Huỳnh
Mặc dù thảo dược Việt Nam rất lành tính, nhưng “dược tại tâm, độc tại lượng”. Việc sử dụng thảo dược cần đúng cách, đúng liều và đúng người.
-
Phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh hoặc người có bệnh nền mãn tính cần tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng các loại dược liệu có tính dược mạnh (như Xuyên tâm liên, Diếp cá…).
-
Thảo dược có tác dụng hỗ trợ và phòng ngừa, không thay thế hoàn toàn các phương pháp cấp cứu y khoa khi bệnh chuyển nặng.
Để hiểu rõ hơn về cách phối hợp các vị thuốc (Quân – Thần – Tá – Sứ) hoặc học cách tự tay bào chế các bài thuốc Nam cho gia đình, bạn có thể tham gia các khóa học hoặc nhận tư vấn trực tiếp từ Thầy.
THÔNG TIN LIÊN HỆ CHUYÊN GIA – GIẢNG VIÊN YHCT NGUYỄN BÁ HUỲNH
-
Hotline/Zalo: 0769 136 866 – 0983 133 366
-
Email: bahuynh2013@gmail.com
-
Lĩnh vực chuyên môn: Đào tạo Y sỹ YHCT, Kỹ thuật viên Xoa bóp bấm huyệt, Châm cứu và Bào chế Đông dược.